سی‌ام فروردین چهاردهمین سالگرد فقدان «جلال رابوکی» (فروزان) است. اسطوره ای که نامش با نام زیبای بام ایران گره خورده است . کوهنورد توانمندی که پيش از فراگير شدن اينترنت و وسایل ارتباطی، در ۵۶ سالگی جان باخت و بسياری حتی با نام او آشنا نيستند.
جلال رابوکی متولد 1325 و از نوجواني به كوهنوردي علاقمند شد. او که از نسل اول هيماليانوردان ايرانی است، سال ۱۳۵۲ در برنامه شناسايی اورست از يخچال خومبو شرکت داشت. در دهه ۵۰ نیز تا ارتفاع بالای ۷۵۰۰ متری قله ماناسلو نيز صعود کرده بود
در هجده سالگی اقدام به صعودهای سریع قله آزادکوه کرد، و در سالهای بعد با صعودهای مکرر و غالبا سریع به قله های گوناگون به ویژه دماوند خود را به عنون یک کوهنورد قوی و شاخص شناساند، و به همین دلیل در فاصله سالهای 1352 تا 1357 چهار بار به عنوان عضو تیمهای ایرانیِ عازم هیمالیا انتخاب شد.
رابوکی عضو موسس خانه کوهنوردان تهران و پايه‌گذار صعودهای سرعتی در ارتفاعات ايران بود و سالانه حدود ۵۰ بار قله دماوند را از مسيرهای مختلف و در هر چهار فصل صعود می‌کرد. در روزگاری که در آن نه از تجهیزات پیشرفته و گران قیمت کوهنوردی خبری بود و نه از تکنولوژی های ارتباطی و تلفن ماهواره ای و GPS! در این زمان رابوکی صعودهایی را انجام داد که با توجه به شرايط و امکانات آن موقع، بی‌نظير ارزيابی شده است.
صعودهای زمستانه و سرعتی او در جای جای ایران مثال زدنی است :
شناسایی 16 مسير مختلف دماوند ، رکورد صعود از ۴ جبهه (جنوبی، غربی، شمالی و شمال‌شرقی) قله دماوند به طور پيوسته در ۲۶ ساعت و همچنین صعود سرعتی قله دماوند از سه جبهه در یک روز طی مدت 20 ساعت و سی دقیقه از ماندگارترين رکوردها در تاريخ ورزش ايران است که توسط جلال رابوکی به ثبت رسیده است.
اما فعالیت های زنده یاد جلال رابوکی به کوهنوردی محدود نمی شد. او علاوه بر کوهنوردی، فعالیت های قابل توجهی در زمینه کویرپیمایی داشت.
جلال رابوکی سی ام فروردين ۱۳۸۱ در دماوند جان سپرد .
شرح حادثه منجر به مرگ جلال رابوکی به قلم ذبیح الله حمیدی ( همنورد وی ) را اینجا بخوانید .
طی شش ماه، صعودهای فراوان برای يافتن پيکر او بی‌نتيجه ماند. مهر ماه همان سال اعضای باشگاه دماوند به سرپرستی فرشاد خليلی، جسد او را در جايی يافتند که هيچکس تصورش را هم نمی‌کرد : دره يخار.
تيمی ۳۰ نفره با مشکلات فراوان پيکر جلال را از ارتفاع ۴۳۰۰ متری دره مخوف يخار پايين آوردند. پرسش اين بود که او چگونه توانسته خود را در آن شرايط جوی، از جبهه جنوبی به طرف شرق و داخل دره يخار که ريزشی، ديواره‌ای و يخچالی است، برساند؟ با گذشت اين همه سال، تنها پاسخ ممکن اين است که شاید باد شديد او را به آنجا پرت کرده باشد*!
چهل سال فعالیت کوهنوردی پیوسته ، تمایل به اجرای صعودهای نو و محدود نکردن صعودها و برنامه ها به یک منطقه خاص از مهمترین ویژگی های این اسطوره فقید کوهنوردی ایران است.
متأسفانه به دلیل اهمال‌کاری و سهل‌انگاری خانواده او، هیچ نشانی از این کوهنورد برجسته در جایی به جز خانه کوهنوردان تهران به ثبت نرسیده است. او همچنین عکاس، گزارش‌نویس و کوهنوردی دست به قلم بود و از او عکس‌ها، فیلم‌ها و مقالات بسیاری به جامانده که متأسفانه در اختیار کوهنوردان قرار نگرفته و در گوشه‌ای در حال نابودی است.
امید است همه ما کوهنوردان با تلاش برای شناساندن وی به دیگران ، یاد و خاطره این اسطوره بی بدیل را زنده نگه داریم.
خلاصه ای از مهمترین فعالیت های جلال رابوکی در زمینه کوهنوردی:
- 1343 : صعود سرعتی و انفرادی قله آزادکوه از وارنگرود و بازگشت از نسن، ظرف فقط 16 ساعت
- 1351 : صعود یک روزهی قله سبلان از یخچال شمالی و بازگشت از جبهه شرقی در 17 ساعت
- 1352-1354 : فعالیتهای زمستانی و بهاری در سه جبهه قله های کرکس و جوپار
- 1352 : شرکت در برنامه شناسایی اورست از یخچال خومبو، صعود قلههای پوکادله و گراگ شپ
- 1353 بازدید از منطقه آناپورنا، صعود قلهی پنت پیکpent peak))
- 1355 و 1357 : شناسایی دره یخار و دیواره یخی دماوند
- 1355: شرکت در برنامه صعود ماناسلو و ایفای نقش فعال در راه یابی به بارگاههای 1 تا5 و صعود تا ارتفاع 7700 متر
- 1355 : نخستین صعود زمستانی جبهه شمالی دماوند (یخچال دوبی سل) و اقامت 23 ساعته بر فراز قله
- 1357 : شرکت در برنامه صعود اورست (8848 متر) از جبهه شمالی، صعود تا ارتفاع 7500 متر
- 1358 : نخستین صعود دره یخار از دهلیز مرکزی
- 1359 : صعود دره یخار از دهلیز شماره2
- 1359 : نخستین صعود زمستانی قلهی دوبرار(از ده هویر)
- 1360 : نخستین صعود دیوارهی یخی درهی یخار (دماوند)
- 1363 : صعود زمستانی گردهی آلمانیها در علم کوه (نخستین صعود ایرانی در زمستان)
- 1364 : نخستین صعود یخچال هرم داغ
- 1365 صعود سرعتی جبههی شمالی دماوند
- 1365 :پیمایش دور دماوند از بام برفی
- 1366 : نخستین صعود یخچال شرقی دماوند(مسیر ملارد- وزمین چال)
- 1367 : نخستین صعود جبههی شرقی دماوند از مسیر معدن ملار- شاخکهای یخار
- 1369 تلاش برای صعود زمستانهی علم کوه
- 1370 : گذر از خط الراس دماوند(یال داغ) تا علم کوه(حدود 150 کیلومتر) در مدت 11 روز
- 1370 : صعود یک روزهی دماوند از تهران (مسیر جنوبی)
- 1371 : گذر از خط الراس میل اردل- هفت تنان (زرد کوه) در مدت 10 روز
- 1372 : نخستین صعود زمستانی یک روزهی دماوند، مسیر جنوب شرقی از پادگان رینه
- 1372 صعود زمستانی قلههای انر و لهرا (در بخش داغ دماوند)
- 1374 : گذر کامل از خط الراس دوبرار و قره داغ
- 1374 : نخستین گذر زمستانی خط الراس خلنو- آزادکوه
- 1375 : نخستین گذر زمستانی خط الراس دوبرار – قره داغ (از گردنهی امامزاده هاشم تا ده هویر)
- 1375 :صعود سرعتی شانزده مسیر دماوند
- 1376 : فرود سریع از قله تا بارگاه سوم جنوبی ظرف 25 دقیقه
- 1377 : صعود دو مسیر دماوند (گوسفند سرای جنوبی-قله -جان پناه اول شمالی-قله-گوسفند سرا) در 17 ساعت
- 1378 : صعود سه مسیر دماوند (جنوبی-قله-پناهگاه غربی-قله-پناهگاه تخت فریدون-قله-گوسفند سرای جنوبی) در 20ساعت و 30دقیقه
- 1379 : صعود سریع به قله از گوسفند سرای جنوبی دماوند، ظرف فقط 4 ساعت و 15 دقیقه
- 1380 صعود چهار مسیر دماوند (7000متر صعود) در 26 ساعت و 30 دقیقه
خلاصهای از مهمترین فعالیت های جلال رابوکی در زمینه کویرنوردی:
- 1354 : شناسایی مناطقی در حاشیه کویر در مناطق چوپانان-جندق-رباط پشت بام
- 1359 : پیمایش کویر حوض سلطان به ورامین
- 1360 : پیمایش کویر مرکزی -از طرود به جندق
- 1361 : پیمایش کویر مرکزی – از طرود به عروسان به طول ۱۸۰ کيلومتر (بدون شتر و راهنما)
- 1363 : پیمایش کویر سیاه کوه
- 1364 : پیمایش کویر نطنز
توضیح تکمیلی :
در رابطه با احتمال جابه جایی پیکر زنده یاد جلال رابوکی توسط باد ذکر این نکته ضروری است که این احتمال ضعیف و غیر واقع بینانه به نظز می رسد. چرا که به اذعان همنوردان وی ، پیکر ایشان و کوله پشتی و وسایل همراه او در هنگام پیدا شدن در دره یخار کاملا سالم بوده و فقط به دلیل گذشت زمان ( در حدود 6 ماه ) کمی فرسوده شده بوده است و آثاری از جراحت و سقوط در آن مشاهده نشده است. لذا این احتمال ضعیف به نظر می رسد.
منابع :
- گاه نامه انجمن کوه نوردان ایران، شماره 5 خرداد 1381 –نوشته عباس محمدی – منتشر شده در ویکی پاکوب ( لینک منبع )
- یادداشتی از ذبیح الله حمیدی به مناسبت دهمین سالگرد فوت جلال رابوکی- وبسایت باشگاه اسپیلت (لینک منبع)
- با سپاس از ذبیح الله حمیدی